Καπνιστές και καρκίνος του πνεύμονα – γιατί δεν ασθενούν όλοι;

Ο καρκίνος του πνεύμονα παραμένει η συχνότερη αιτία θανάτου από καρκίνο παγκοσμίως. Ανάμεσα στο τοξικό νέφος, το τρόπο ζωής, κι άλλους παράγοντες κινδύνου, το κάπνισμα αποτελεί τον σημαντικότερο. Σε διάφορες χώρες του κόσμου και της Ευρώπης, όπως η Σουηδία – η οποία τείνει να γίνει η πρώτη “smoke-free” χώρα στην Ευρώπη – οι πολιτικές υγείας και οι στρατηγικές που υιοθετούνται σχετικά με την απαγόρευση ή περιορισμό του καπνίσματος τυπικών τσιγάρων καπνού ποικίλλουν, όπως το “Europe’s Beating Cancer Plan”, ένα Ευρωπαϊκό πλάνο που στόχο έχει μέχρι το 2040 η Ευρώπη να είναι smoke-free. Παράλληλα, διάφορες εκστρατείες και πρωτοβουλίες επιστημόνων και επαγγελματιών υγείας εργάζονται συνεχόμενα για την αναζήτηση λύσεων και απαντήσεων σε διάφορα ερωτήματα γύρω από τη χρήση και τη βλάβη που προκαλεί το τσιγάρο στον άνθρωπο.

Συγκεκριμένα εδώ και δεκαετίες ένα ερώτημα απασχολεί τόσο τους επιστήμονες όσο και τους ασθενείς: γιατί ορισμένοι καπνιστές δεν αναπτύσσουν ποτέ καρκίνο του πνεύμονα, ενώ άλλοι νοσούν μετά από μικρή έως και παθητική έκθεση στο τσιγάρο;

Μια νέα διεθνής επιστημονική μελέτη των Xie et al., που δημοσιεύθηκε στο έγκριτο περιοδικό American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine τον Ιανουάριο αεπιχειρεί να δώσει μια πιο ολοκληρωμένη απάντηση. Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από περισσότερους από 27.000 ασθενείς με καρκίνο του πνεύμονα και σχεδόν 450.000 άτομα χωρίς τη νόσο, συνδυάζοντας πληροφορίες από διαφορετικά επίπεδα της ανθρώπινης βιολογίας, όπως γονίδια, γονιδιακή έκφραση και επιγενετικές μεταβολές.

Η σχέση καπνίσματος και γενετικής

Είναι γνωστό ότι το κάπνισμα προκαλεί βλάβες στο DNA και αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του πνεύμονα. Ωστόσο, με τη νέα αυτή μελέτη επιβεβαιώνεται πως η επίδραση του καπνού δεν είναι ίδια σε όλους τους ανθρώπους. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι συγκεκριμένα βιολογικά χαρακτηριστικά μπορούν να επηρεάσουν το πόσο ευάλωτος είναι ένας άνθρωπος στις καρκινογόνες επιδράσεις του καπνίσματος. Με απλά λόγια, δύο άτομα με παρόμοιο ιστορικό καπνίσματος μπορεί να έχουν διαφορετικό κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου λόγω διαφορών στη βιολογία τους.

Οκτώ βιοδείκτες που επηρεάζουν τον κίνδυνο

Η ομάδα των ερευνητών εντόπισε οκτώ σημαντικούς βιοδείκτες που φαίνεται να τροποποιούν τη σχέση μεταξύ καπνίσματος και καρκίνου του πνεύμονα, με τα σημαντικότερα σήματα να εντοπίζονται στη περιοχή που κωδικοποιεί τους υποδοχείς της νικοτινικής ακετυλοχολίνης. Σε ορισμένες περιπτώσεις οι βιοδείκτες αυτοί ενίσχυαν την καρκινογόνο επίδραση του καπνίσματος, ενώ σε άλλες περιπτώσεις φαίνεται να την αποδυνάμωναν. Τα ευρήματα αυτά υποστηρίζουν την ιδέα ότι η ατομική βιολογική ευαισθησία παίζει σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη της νόσου. Οι επιστήμονες δημιούργησαν επίσης έναν νέο ερευνητικό δείκτη (Molecular modifying score), ο οποίος εκτιμά πόσο έντονα μπορεί να επηρεάζει το κάπνισμα τον κίνδυνο καρκίνου σε διαφορετικά άτομα, αναδεικνύοντας τη σχέση γενετικής προδιάθεσης και καρκίνου του πνεύμονα.

Τι σημαίνουν τα ευρήματα για τους ασθενείς;

Ως ασθενείς αντιμετωπίζουμε καθημερινά τα αποτελέσματα της πάθησή μας, και αναζητούμε συνεχώς απαντήσεις και λύσεις στα διάφορα προβλήματα που επιφέρει η πάθηση στη ποιότητα υγείας της ζωής μας. Παρότι η μελέτη θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική για την κατανόηση της νόσου και την επίδραση του καπνίσματος στην εμφάνιση αυτής, δεν αναδεικνύει κάποια προφανής λύση για τη θεραπεία ή την αντιμετώπιση της νόσου.

Παρότι τα αποτελέσματα είναι πολύ σημαντικά και το νέο εργαλείο – βαθμολογία που δημιούργησαν οι επιστήμονες χρησιμοποιήθηκε αποτελεσματικά σε αυτή τη μελέτη, δίνοντας σαφείς απαντήσεις για τη σύνδεση των γονιδίων, των πρωτεϊνών και των μεταβολιτών με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης του καρκίνου του πνεύμονα, η μελέτη δεν καταλήγει σε κάποια νέα διαγνωστική προσέγγιση.

Παρόλα αυτά τα στοιχεία που παράχθηκαν στη μελέτη αυτή, μπορούν να αποτελέσουν σημαντική βάση για νέες μελέτες, επιβεβαίωση των ευρημάτων αυτής της μελέτης, και στο μέλλον ίσως την εύρεση νέων διαγνωστικών εργαλείων που θα μπορούσαν να εφαρμοστούν στην κλινική πράξη για προληπτικούς σκοπούς.

Για τους ασθενείς, το βασικό μήνυμα είναι ότι ο κίνδυνος δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τον αριθμό των τσιγάρων που έχει καπνίσει κάποιος στη ζωή του. Η γενετική και οι βιολογικές ιδιαιτερότητες κάθε ανθρώπου φαίνεται να επηρεάζουν σημαντικά το πώς αντιδρά ο οργανισμός στις βλαβερές ουσίες του καπνού.

Το μέλλον της εξατομικευμένης πρόληψης

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι στο μέλλον τέτοιου είδους βιοδείκτες θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην ανάπτυξη πιο εξατομικευμένων προγραμμάτων πρόληψης και προσυμπτωματικού ελέγχου. Αντί να βασιζόμαστε μόνο στην ηλικία και στο ιστορικό καπνίσματος, ίσως καταστεί δυνατό να εντοπίζονται με μεγαλύτερη ακρίβεια τα άτομα που χρειάζονται στενότερη παρακολούθηση ή συχνότερους προληπτικούς ελέγχους. Αν και απαιτούνται περισσότερες μελέτες πριν τα ευρήματα εφαρμοστούν στην καθημερινή κλινική πράξη, η έρευνα αυτή αποτελεί ένα ακόμη βήμα προς την εξατομικευμένη ιατρική στον καρκίνο του πνεύμονα.

Περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να βρείτε εδώ: