Αφιέρωμα στην Κινητικότητα και τα Πνευμονολογικά Νοσήματα
Στο πλαίσιο συμμετοχής του Συλλόγου ΑΝΑΣΑ στο 34ο Πανελλήνιο Πνευμονολογικό Συνέδριο που διοργανώθηκε στην Αθήνα στις 18-21 Δεκεμβρίου 2025 από την Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία, συναντηθήκαμε με τον Χυνκιάμη Νικόλαο, κλινικό εργοφυσιολόγο και τον κ. Γιάννη, ασθενή με ΧΑΠ και με προηγούμενη νόσηση από καρκίνο του πνεύμονα, για να μιλήσουμε για την πνευμονική αποκατάσταση, την σημασία της στη βελτίωση της κινητικότητας, την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων των χρόνιων πνευμονολογικών νοσημάτων και τα οφέλη στη ποιότητα ζωής των ασθενών.
Γνωριμία με τον ειδικό
Ποιός είστε και γιατί ασχολείστε με την αποκατάσταση;
Ονομάζομαι Χυνκιάμης Νικόλαος και είμαι κλινικός εργοφυσιολόγος και υπεύθυνος του προγράμματος πνευμονικής αποκατάστασης της 1ης Πανεπιστημιακής Πνευμονολογικής κλινικής του νοσοκομείου “Η Σωτηρία”. Η ειδικότητά που έχω είναι μία από τις βασικές ειδικότητες που εμπλέκονται στα προγράμματα πνευμονικής αποκατάστασης.
Ποιος είναι ο ρόλος ενός κλινικού εργοφυσιολόγου στην ομάδα υγείας;
Ο βασικός ρόλος του κλινικού εργοφυσιολόγου στα προγράμματα πνευμονικής αποκατάστασης περιλαμβάνει την αξιολόγηση της ικανότητας για άσκηση του ασθενή και τη δόμηση ενός εξατομικευμένου προγράμματος άσκησης που να καλύπτει τις ανάγκες κάθε ασθενή ξεχωριστά.
Ποια πνευμονολογικά νοσήματα βλέπετε πιο συχνά στην καθημερινή σας πρακτική;
Η βασική πάθηση που έχουν οι ασθενείς που συμμετέχουν στα προγράμματα πνευμονικής αποκατάστασης είναι η ΧΑΠ. Αμέσως μετά είναι οι ασθενείς με διάμεσες πνευμονοπάθειες με συνηθέστερη την ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση. Τέλος, ένας σημαντικός αριθμός ασθενών που συμμετέχουν στα προγράμματα πνευμονικής αποκατάστασης πάσχουν από καρκίνο του πνεύμονα.
Τι σας έκανε να ασχοληθείτε με αυτόν τον τομέα;
Τα προσωπικά βιώματα μέσα από την οικογένειά μου, καθώς κοντινοί μου άνθρωποι έπασχαν από χρόνιες παθήσεις, έπαιξαν σημαντικό ρόλο στο να πάρω αυτή την απόφαση και σίγουρα μου έδωσαν ένα επιπλέον κίνητρο. Συνεπώς, ο βασικός λόγος για τον οποίο αποφάσισα να ασχοληθώ με αυτόν τον τομέα ήταν ότι ήθελα να βοηθήσω ανθρώπους που πάσχουν από χρόνιες παθήσεις να βελτιώσουν την ποιότητα της ζωής τους.
Κινητικότητα και Πνευμονολογικά Νοσήματα
Πώς επηρεάζουν τα πνευμονολογικά νοσήματα την καθημερινή κίνηση και λειτουργικότητα ενός ανθρώπου;
Το βασικό σύμπτωμα που εμφανίζουν οι ασθενείς με πνευμονολογικά νοσήματα το οποίο περιορίζει την λειτουργική τους ικανότητα είναι η δύσπνοια. Η δύσπνοια δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο όπου ο ασθενής προκειμένου να μην νιώθει δύσπνοια, κινείται λιγότερο, κάτι που οδηγεί είτε σε απώλεια μυϊκής μάζας είτε σε αύξηση του σωματικού βάρους το οποίο αυξάνει την προσπάθεια που χρειάζεται να καταβάλει ο ασθενής για να κινηθεί. Σαν συνέπεια ο ασθενής πέρα από τη δύσπνοια νιώθει και αυξημένη κόπωση και αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να κινείται ακόμα λιγότερο. Και ο κύκλος αυτός επαναλαμβάνεται από την αρχή μέχρι το σημείο που ο ασθενής δεν μπορεί να αυτοεξυπηρετηθεί.
Ποιοί είναι οι λόγοι που οι ασθενείς δεν ασκούνται ή κινούνται στην καθημερινότητά τους;
Όπως ειπώθηκε και προηγουμένως οι ασθενείς αισθάνονται αυξημένη δύσπνοια ακόμα και σε απλές δραστηριότητες κάτι που περιορίζει την κινητικότητά τους. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να δημιουργείται ένας φόβος και ένα άγχος γύρω από το αίσθημα της δύσπνοιας. Παράλληλα, εξαιτίας της μειωμένης σωματικής δραστηριότητας οι ασθενείς συχνά έχουν απώλεια μυϊκής μάζας γεγονός που κάνει ακόμα και τις απλές καθημερινές δραστηριότητες ακόμα δυσκολότερες.
Όταν λοιπόν ένας ασθενής έχει συμπτώματα που δεν έχει εκπαιδευτεί να τα διαχειρίζεται τότε είναι λογικό να φοβάται να πιέσει τον εαυτό του περισσότερο από το συνηθισμένο καθώς αυτό θα τον κάνει να εμφανίσει συμπτώματα που δε γνωρίζει πως να τα διαχειριστεί. Συνεπώς, είναι πολύ σημαντικό πέρα από την φαρμακευτική αγωγή που χορηγείται από τον θεράποντα ιατρό και θα πρέπει να είναι βέλτιστη σε κάθε στιγμή, οι ασθενείς με χρόνιες παθήσεις να εκπαιδεύονται στην διαχείριση των συμπτωμάτων που νιώθουν.
Η Σημασία της Αποκατάστασης
Τι εννοούμε όταν λέμε «πνευμονική αποκατάσταση»;
Η πνευμονική αποκατάσταση είναι μία ολιστική προσέγγιση του ατόμου που πάσχει από μία χρόνια αναπνευστική νόσο και σαν σκοπό έχει την αποκατάσταση της ποιότητας της ζωής του ατόμου, την βελτίωση της λειτουργικής ικανότητας, την υιοθέτηση ενός πιο υγιεινού τρόπου ζωής και τη διαχείριση των συμπτωμάτων τους κατά τη διάρκεια των καθημερινών τους δραστηριοτήτων. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα την βελτίωση της ποιότητας ζωής όχι μόνο των ασθενών, αλλά και όλων των μελών της οικογένειας που αλληλεπιδρούν με τον ασθενή καθημερινά.
Πότε πρέπει ένας ασθενής να ξεκινήσει αποκατάσταση;
Η σύντομη απάντηση είναι την αμέσως επόμενη στιγμή της διάγνωσης της νόσου. Μελέτες έχουν δείξει ότι ακόμα και άτομα που έχουν ήπια νόσηση μπορούν να βοηθηθούν από τη συμμετοχή τους σε ένα πρόγραμμα πνευμονικής αποκατάστασης, καθώς διατηρούν το σώμα τους σε ένα επίπεδο που να μπορεί να ανταποκριθεί στις καθημερινές τους απαιτήσεις χωρίς να επιβαρύνεται περεταίρω η αναπνευστική λειτουργία.
Ποια είναι τα βασικά οφέλη της αποκατάστασης στην καθημερινή ζωή του ασθενούς;
Τα οφέλη της αποκατάστασης διαφέρουν από άτομο σε άτομο καθώς κάθε ασθενής έχει διαφορετικούς περιορισμούς. Σε γενικές γραμμές, η ενδυνάμωση των περιφερικών μυών των ασθενών, η βελτίωση του πρότυπου της αναπνοής και η υιοθέτηση ενός ποιο υγιεινού τρόπου ζωής μειώνει τα συμπτώματα δύσπνοιας και κόπωσης κατά τη σωματική προσπάθεια, καθώς και τα επίπεδα άγχους και κατάθλιψης που σχετίζονται με τα συμπτώματα αυτά και μειώνει την εξάρτηση του ασθενή από το περιβάλλον του.
Ποιο μήνυμα θα θέλατε να στείλετε στους ασθενείς που μας ακολουθούν;
Εξαιτίας της χαμηλής ενημέρωσης που υπάρχει πολλές φορές οι ασθενείς δεν γνωρίζουν που πρέπει να απευθυνθούν για να λάβουν πληροφορίες σχετικά με το πως μπορούν να συμμετάσχουν σε ένα πρόγραμμα πνευμονικής αποκατάστασης. Για το λόγο αυτό θα πρέπει οι ασθενείς να απευθύνονται για περισσότερες πληροφορίες στο θεράποντα ιατρό τους που είναι ο καθ ην αρμόδιος να τους καθοδηγήσει.
Η εμπειρία του ασθενούς: καθημερινότητα, κινητικότητα και αποκατάσταση
Ο Γιάννης Μ. διαγνώστηκε με μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα τον Ιούνιο του 2014. Κατά τη διάρκεια της θεραπείας του, και συγκεκριμένα μετά τις χημειοθεραπείες, επιδεινώθηκε η αναπνευστική του κατάσταση, γεγονός που οδήγησε στη διάγνωση Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας (ΧΑΠ) μέσου προς σοβαρού βαθμού. Μέχρι τον Δεκέμβριο του 2014 είχε ολοκληρώσει όλες τις προβλεπόμενες θεραπείες, ωστόσο τα επόμενα χρόνια χρειάστηκε να νοσηλευτεί δύο φορές λόγω πνευμονικών λοιμώξεων.
Από τον Μάρτιο του 2015 και έπειτα δεν χρειάστηκε εκ νέου νοσηλεία, αν και έχει νοσήσει από COVID-19 τρεις φορές, παρά το γεγονός ότι είχε κάνει όλα τα προβλεπόμενα εμβόλια, συμπεριλαμβανομένου και του αντιγριπικού. Η αναπνευστική του πορεία σταθεροποιήθηκε σε μεγάλο βαθμό, όμως η καθημερινότητά του εξακολουθεί να επηρεάζεται από τη δύσπνοια και την κόπωση.
Ο Γιάννης μοιράστηκε μαζί μας την καθημερινότητά του, αναφέροντας συγκεκριμένα πόσο δυσκολεύεται ιδιαίτερα σε έντονες ανηφόρες, όταν χρειάζεται να ακολουθήσει άλλους σε γρήγορο ρυθμό ή όταν καλείται να ανέβει πολλά σκαλιά – ειδικά σε περιπτώσεις που δεν λειτουργεί το ασανσέρ. Παρότι δεν παρουσιάζει πλέον συχνές λοιμώξεις με συμπτώματα όπως εκκρίσεις από τον πνεύμονα, ούτε δυσκολία στην ομιλία, ωστόσο βιώνει ήπια κόπωση σε σύνθετες καθημερινές κινήσεις, όπως το ντύσιμο ή οι δραστηριότητες στο μπάνιο. Επίσης, αποφεύγει την κολύμβηση, καθώς νιώθει έντονο «φούσκωμα» και φόβο κατά τη διάρκεια της προσπάθειας, πράγμα που τον περιορίζει από το να χαρεί τις δραστηριότητες που τον κάνουν χαρούμενο.
Συγκεκριμένα για το περιβάλλον, ο Γιάννης επισήμανε πως η υγρασία και η αφρικανική σκόνη που μαστίζουν την Αθήνα και τα περίχωρα τα τελευταία χρόνια, επιβαρύνουν σημαντικά την αναπνοή του. Είναι ιδιαίτερα προσεκτικός με την έκθεσή του σε ρύπους και φοράει μάσκα όπου το κρίνει απαραίτητο, όπως σε αεροπλάνα. Αναπολώντας παλαιότερα ταξίδια του, όπως αυτό στην Ιαπωνία το 2001, σημειώνει πως τότε δεν είχε επίγνωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης – κάτι που αντιλαμβάνεται πολύ διαφορετικά σήμερα. Μία από τις πάγιες θέσεις της ΑΝΑΣΑ άλλωστε είναι και η ανάδειξη της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και κλιματικής αλλαγής ως ένα από τους σημαντικότερους παράγοντες εκδήλωσης των πνευμονολογικών νοσημάτων, που σκοπό έχει την σχεδίαση πολιτικών υγείας και μέτρων αντιμετώπισης των συνεπειών τους.
Πώς επηρέασε το πρόγραμμα πνευμονικής αποκατάστασης τον Γιάννη;
Η ένταξή του σε πρόγραμμα πνευμονικής αποκατάστασης στο Νοσοκομείο «Σωτηρία» τον Δεκέμβριο του 2016 αποτέλεσε κομβικό σημείο στη διαχείριση της νόσου του. Αν και η συμμετοχή του διακόπηκε προσωρινά λόγω της πανδημίας COVID-19, επανήλθε στο πρόγραμμα το 2021–2022 και έκτοτε έχει λάβει μέρος σε εκατοντάδες συνεδρίες. Παρά τους περιορισμούς που θέτει η καθημερινή εργασία του, θεωρεί ότι η αποκατάσταση έχει συμβάλει καθοριστικά στη λειτουργική του κατάσταση.
Όπως περιγράφει, η βελτίωση είναι αισθητή στην καθημερινή του ζωή, ιδιαίτερα μετά την επανέναρξη των συνεδριών έπειτα από τα καλοκαιρινά και εορταστικά διαλείμματα. Κατά τη διάρκεια αυτών των περιόδων παρατηρεί πτώση της αντοχής του, η οποία αποκαθίσταται συνήθως μέσα σε 3–4 συνεδρίες. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει αερόβια άσκηση σε στατικό ποδήλατο (30 δευτερόλεπτα άσκηση – 30 δευτερόλεπτα διακοπή, με στόχο τα 6 χιλιόμετρα σε μισή ώρα), ασκήσεις ενδυνάμωσης και θωρακικής κινητοποίησης. Λόγω εκφυλιστικής σπονδυλαρθρίτιδας, αποφεύγει την άρση βαρών. Οι συνεδρίες πραγματοποιούνται δύο φορές την εβδομάδα σε ομαδικό πλαίσιο περίπου 10 ατόμων.
Για τον ίδιο, η πνευμονική αποκατάσταση δεν αποτελεί απλώς ένα θεραπευτικό μέσο, αλλά βασικό πυλώνα ποιότητας ζωής και λειτουργικής ανεξαρτησίας, ακόμη και δέκα χρόνια μετά τη διάγνωση.
Για περισσότερες πληροφορίες και νέα του Συλλόγου μας, ακολουθήστε τη σελίδα μας εδώ