ΧΑΠ

Τα συμπτώματα της ΧΑΠ είναι η δύσπνοια και ο χρόνιος και επίμονος βήχας, με ή χωρίς φλέγμα. Ενδέχεται να προκύψει κόπωση, ανορεξία και απώλεια βάρους με την πάροδο του χρόνου.Τα συμπτώματα της ΧΑΠ επιδεινώνονται με το πέρασμα του χρόνου.

Ένα βασικό χαρακτηριστικό της ασθένειας είναι οι περίοδοι επιδείνωσης των συμπτωμάτων, γνωστές ως εξάρσεις ή παροξύνσεις. Αυτές είναι συνήθως λοιμώδους αιτιολογίας σε ποσοστό που ξεπερνά το 50%. Συνήθως προκαλούν επιδείνωση του βήχα, της δύσπνοιας και αύξηση της απόχρεμψης, ανάγκη για αύξηση της φαρμακευτικής αγωγής. Οι εξάρσεις πρέπει να αντιμετωπίζονται από πνευμονολόγο ενδονοσοκομειακά ή εξωνοσοκομειακά, ανάλογα με την βαρύτητα. Οι συχνές εξάρσεις οδηγούν στην επιβάρυνση της νόσου και του ασθενή και στη γρηγορότερη έκπτωση της αναπνευστικής λειτουργίας.

Τα άτομα με ΧΑΠ υποφέρουν συχνά από άλλες ασθένειες, γνωστές ως συννοσηρότητες. Οι ασθένειες αυτές ενδέχεται να έχουν παρόμοιους παράγοντες κινδύνου, όπως το κάπνισμα, και συχνά συμβάλλουν στη σοβαρότητα της ασθένειας. Οι πιο κοινές ασθένειες που προκύπτουν παράλληλα με την ΧΑΠ περιλαμβάνουν καρδιακές παθήσεις, άγχος και κατάθλιψη, οστεοπόρωση, γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, δυσλειτουργία σκελετικών μυών, αναιμία, καρκίνο του πνεύμονα, διαβήτη και μεταβολικό σύνδρομο.

Πολλοί ασθενείς επισκέπτονται τον ειδικό μόνο όταν αρχίσουν να αισθάνονται δύσπνοια, αγνοώντας τον χρόνιο βήχα και φλέγμα που τους ταλαιπωρεί για αρκετό καιρό. Η καθυστερημένη αντίδραση πολλών ασθενών τους οδηγεί στον γιατρό όταν η ΧΑΠ είναι ήδη αρκετά προχωρημένη.

 

Η διάγνωση της ΧΑΠ γίνεται εύκολα με ένα τεστ που ονομάζεται σπιρομέτρηση. Το τεστ είναι πολύ εύκολο και ανώδυνο. Το μόνο που πρέπει να κάνει ο ασθενής είναι να φυσήξει δυνατά και συνεχόμενα σε ένα μηχάνημα που ονομάζεται σπιρόμετρο. Ο γιατρός που κάνει τη διάγνωση για ΧΑΠ μπορεί να την αξιολογήσει με βάσει τα συμπτώματα και την κλινική εικόνα του ασθενούς σε ήπια, μέτρια και βαριά.

• Ήπια ΧΑΠ: Ο ασθενής έχει πολύ βήχα και φλέγμα, δυσκολία στην ανάσα κατά την βαριά άσκηση και στο πολύ γρήγορο περπάτημα.
• Μέτρια ΧΑΠ: Ο ασθενής έχει πολύ βήχα και φλέγμα, δυσκολία στην ανάσα κατά την βαριά άσκηση και στο πολύ γρήγορο περπάτημα, παρουσιάζει δυσκολία στην ανάρρωση ακόμα και από ένα απλό κρύωμα και έχει δυσκολία να φέρει σε πέρας κάποια βαριά σωματική εργασία.
• Βαριά ΧΑΠ: Ο ασθενής έχει δυσκολία να βγει από το σπίτι, να ανέβει σκάλες, να ανταπεξέλθει στην εργασία του, έχει δυσκολία στην αυτοεξυπηρέτηση και στην μετακίνηση ακόμη και μέσα στο σπίτι. Γενικά, η βαριά ΧΑΠ χαρακτηρίζεται από αυξημένη δυσλειτουργικότητα και δυσφορία και αποτελεί εμπόδιο στη φυσιολογική ζωή του ασθενούς.

ΚΑΠΝOΣ ΤΣΙΓAΡΟΥ
Αυτός είναι ο κύριος παράγοντας κινδύνου για τη ΧΑΠ. Περίπου 40-50% των δια βίου καπνιστών θα εμφανίσουν ΧΑΠ, σε σύγκριση με το 10% των ανθρώπων που δεν έχουν καπνίσει ποτέ. Δεν πρόκειται να εμφανίσουν όλοι οι καπνιστές την ασθένεια, το οποίο υποδηλώνει ότι η γενετική διαδραματίζει και αυτή κάποιο ρόλο στο αν είναι κάποια άτομα πιο ευαίσθητα από άλλα.

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚH EΚΘΕΣΗ ΣΕ ΧΗΜΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ ΚΑΙ ΡΥΠΟΥΣ
Περίπου το 15-20% των περιπτώσεων ΧΑΠ σχετίζονται με έκθεση σε επαγγελματική σκόνη, χημικές ουσίες, ατμούς ή άλλους αέριους ρύπους στο χώρο εργασίας τα οποία μπορούν να προκαλέσουν ΧΑΠ.

ΕΞΩΤΕΡΙΚH ΚΑΙ ΕΣΩΤΕΡΙΚH ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚH ΡUΠΑΝΣΗ
Τα άτομα με ΧΑΠ έχουν υψηλό κίνδυνο επιδείνωσης των συμπτωμάτων τους όταν υπάρχουν υψηλά επίπεδα εξωτερικής ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Η εσωτερική ατμοσφαιρική ρύπανση από τη χρήση καυσίμων βιομάζας για μαγείρεμα και θέρμανση αποτελεί και αυτή παράγοντα κινδύνου για την ανάπτυξη ΧΑΠ.

ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚH ΚΑΤAΣΤΑΣΗ
Έρευνα έχει δείξει ότι ο κίνδυνος ανάπτυξης ΧΑΠ σχετίζεται με χαμηλότερα μορφωτικά και εισοδηματικά επίπεδα. Ειδικοί πιστεύουν ότι αυτό οφείλεται σε παράγοντες όπως η διατροφή, ο υπερπληθυσμός και η ατμοσφαιρική ρύπανση.

ΠΡΩΤΑ ΧΡOΝΙΑ ΖΩHΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟI ΠΑΡAΓΟΝΤΕΣ
Οι λοιμώξεις των πνευμόνων στα πρώτα χρόνια της ζωής και οι μητέρες που καπνίζουν αποτελούν σημαντικούς παράγοντες κινδύνου για τη ΧΑΠ.

ΓΕΝΕΤΙΚΟI ΠΑΡAΓΟΝΤΕΣ
Η σύσταση των γονιδίων ενός ατόμου μπορεί να σημαίνει ότι είναι πιο επιρρεπές στην εμφάνιση ΧΑΠ. Το πιο εκτενώς μελετημένο γενετικό πρόβλημα που συνδέεται με τη ΧΑΠ είναι μια ασθένεια που ονομάζεται ανεπάρκεια άλφα-1 αντιθρυψίνης, κληρονομική ασθένεια στην οποία το άτομο δε διαθέτει την πρωτεΐνη που είναι γνωστή ως άλφα-1 αντιθρυψίνη.

Η αναγνώριση των παραγόντων κινδύνου και η πρόληψη της έκθεσης σε αυτούς τους παράγοντες αποτελεί το πιο σημαντικό βήμα για την πρόληψη της νόσου.
Περιλαμβάνονται τα εξής:

• Ενθάρρυνση του ατόμου να σταματήσει το κάπνισμα
• Πρόληψη της έκθεσης σε παθητικό κάπνισμα για αγέννητα μωρά και βρέφη
• Μείωση της έκθεσης σε εσωτερική ατμοσφαιρική ρύπανση από καύσιμα βιομάζας σε αναπτυσσόμενες χώρες
• Πρόληψη εξάρσεων της ΧΑΠ

Δεν υπάρχει γνωστή θεραπεία για τη ΧΑΠ, ωστόσο μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά ώστε να αμβλύνει τις επιπτώσεις των συμπτωμάτων στην ποιότητα ζωής. Η εξελικτική της πορεία μπορεί να ανακοπεί με έγκαιρη διάγνωση και υπό την κατάλληλη θεραπεία και φυσικά με σταθερή παρακολούθηση από εξειδικευμένο γιατρό.

Η διαχείριση της ασθένειας περιλαμβάνει:

• Μείωση της έκθεσης σε παράγοντες κινδύνου, όπως το κάπνισμα και η ατμοσφαιρική ρύπανση
• Βελτίωση της ικανότητας άσκησης για να βοηθήσει στην ανακούφιση των συμπτωμάτων
• Ιατρική θεραπεία με βρογχοδιασταλτικά για να βοηθήσει στην πρόληψη εξάρσεων
• Θεραπεία με οξυγόνο για να βοηθήσει στη διευκόλυνση της αναπνοής

 

Ασθενείς με βαριά ΧΑΠ, που έχουν αναπνευστική ανεπάρκεια και χαμηλά επίπεδα οξυγόνου στο αίμα θα χρειαστεί να υποστηριχτούν με συνεχή οξυγονοθεραπεία κατ’ οίκον ή ακόμα και με αναπνευστήρα υποβοήθησης της αναπνοής τους.

Οι εφικτοί στόχοι της θεραπείας της ΧΑΠ είναι η μείωση της έντασης των συμπτωμάτων, η βελτίωση της καθημερινής λειτουργικότητας των ασθενών, η αποφυγή των λοιμώξεων/παροξύνσεων, η επιβράδυνση της επιδείνωσης, με αποτέλεσμα τη βελτίωση της ποιότητας ζωής και την αύξηση του χρόνου ζωής των ασθενών.

Τα άτομα με ΧΑΠ μπορούν να απευθυνθούν σε προγράμματα άσκησης, γνωστά ως πνευμονική αποκατάσταση. Τα προγράμματα αυτά επικεντρώνονται στη βελτίωση της ικανότητας ενός ατόμου να ασκείται, και παρέχει εκπαίδευση για να βοηθήσει ένα άτομο να διαχειρίζεται την ασθένειά του.